Čini se da emocionalna iskustva koja budi Hollov muzej pokreću značajne teme pročišćene estetike i „čišćenja“ planete.

Autor: Steven Holl Architects i Solange Fabião
Projekat: Cité de l’Océan et du Surf
Lokacija: Biarritz, Francuska
Tekst: Gordana Petković, dipl. ing. arh.

Bela boja u arhitekturi doživela je prepoznavanje kroz simboliku jednostavnosti u estetici modernizma koji je popularizovao „belu“ arhitekturu i od tada pa do savremenog arhitektonskog stvaralaštva postoji tendencija da se čitavi arhitektonski koncepti neke građevine zasnivaju na značenjskim i vizuelnim karakterisitkama belog.
Transparentnost omogućava da se unutrašnji „svet“ građevine integriše u svet izvan i tako komunicira i sa prolaznicima, a ne samo sa korisnicima. Na taj način arhitektura postaje istovremeno i „živa“ skulptura.
Deluje jedino moguće da objekti budu statične tvorevine, a ipak arhitektura se može ostvariti kao dinamička struktura, zahvaljujući skulptorskom oblikovanju, koje tretira ne samo masu, već i prostor oko mase stvarajući pokret.

Muzej Cité de l’Océan et du Surf Stevena Holla nenametljivo koristi vizuelni rečnik – belo, transparentno, u pokretu da dočara svoju namenu i sa druge strane da ostvari skladan odnos sa prirodnim okruženjem. Izbor arhitektonskih sredstava proističe iz paralelnog promišljanja – umetničkog i naturalističkog.

Objekat muzeja je smešten na francuskoj obali Atlantskog okeana, uz plažu koja ima istoriju turizma još od kraja XIX veka. Nasuprot pomalo napadnom dekorativnom stilu velikih javnih objekata iz perioda Belle Epoque, muzej izraženo teži minimalizmu. Svojom urbanističkom / pejzažnom postavkom i formom istražuje oblasti mora i surfovanja i njihovo značenje u (fizičkoj i duhovnoj) relaksaciji, ekologiji i nauci. Potreba da se muzej posveti na ovaj način okeanu – kroz osvešćivanje po pitanju zagađenja i održivosti najvećih vodenih površina na planeti, proširivanje znanja o bogatstvu okeanskih dubina i poštovanje ljudske sposobnosti da se uhvati u koštac sa silinom i misterioznošću okeanskih talasa, odraz je drugačijeg stava prema korišćenju prirodnih resursa i drugačijeg odnosa prema životnim vrednostima, koji, na žalost nisu preovlađujući u današnjem svetu. I ideja i realizacija ovog objekta predstavljaju doprinos pokušaju razbuđivanja svesti i popularizaciji principa izbalansiranog koegzistiranja prirode i čoveka.

Arhitektonski dizajn Stevena Holla u saradnji sa brazilskim arhitektom Solange Fabiãom izabran je na internacionalnom konkursu održanom 2005. godine. Muzej je otvoren za posetioce u junu 2011. godine.

Forma objekta proizilazi iz prostornih odnosa, koje Holl definiše kao sve ono što je „pod nebom“ i „pod morem“, a koji potcrtavaju značaj nebeskog svoda i okeana u autorovom shvatanju života i arhitekture. Arhitektonsko rešenje koje zapravo oblikuje čitav prostor, kombinacija je otvorenih i zatvorenih prostora, bez jasno definisane granice između spoljnjeg i unutrašnjeg. Princip integrisanosti – izgrađenih struktura sa topografijom terena, ugrađenih prirodnih materijala i lokalne vegetacije zapravo potiče iz težnje vrhunskom idealu sjedinjavanja plaventila vode i plavetnila neba na liniji horizonta. Konkavna forma pratećeg platoa odgovara na simboliku otvorenog (slobodnog) prostora pod nebom, dok konveksne krovne ravni izložbenih prostora sasvim očito parafraziraju formu talasa, ispod koga se odvija bogati podvodni život (preneto u arh tektonski prostor – inspirativne izložbene postavke). Motiv dva staklena kubusa pandan je paru stena koji se vidi u daljini na plaži. U jednom od njih se nalazi restoran, a u drugom skladište za surfere. Noću oni svetle i tako postaju svojevrsni svetionici – orijentiri na kopnu. Zajedničke karakteristike neba i vode, a to su prostranost, prelamanje svetlosti, prozračnost asocijativno su implementirane u materijalizaciju objekta. Preovlađuju staklo, beli beton od agregata iz južne Francuske i neobrađeni kamen iz Portugala. I u materijalizaciji enterijera prisutan je isti minimalistički tretman. Zidovi i plafon glavnog korpusa obrađeni su u gipsu bele boje tako da stvaraju svedeni ambijent za izložbene postavke, dok pod od svetlog drveta daje neophodni osećaj prirodnosti i topline.

Inspiracija surfovanjem, osim što se sama nametnula zbog konteksta i namene muzeja, proističe i iz Hollove strasti za ovim sportom. Zakrivljena platforma, usmerena ka horizontu podseća na talas koji iznosi surfera iznad površine okeana. Celokupan doživljaj ostvaruje se iz odnosa u kome arhitektonska lepota komunicira sa plavenilom okeana i neba.

Objekat muzeja je nastao kao vešt produkt imaginacije inspirisane tajanstvenim prirodnim svetovima sa jedne i svetovima mašte sa druge strane. Uspešnost autorskog tima može se meriti time što građevina sama po sebi nosi istu poruku koju ima i po svojoj osnovnoj nameni – kao kuća inspirišućih i edukativnih muzejskih postavki.