Projekat: Arheološki muzej u gradu Ptuj
Tip: narudžba
Godina: 2011.
Status: u toku
Površina: 6720 m2
Klijent: Opština Ptuj
Lokacija: Ptuj, Slovenija
Arhitektura: Enota
Projektantski tim: Dean Lah, Milan Tomac, Alja Černe, Nebojša Vertovšek, Andrej Oblak, Polona Ruparčič, Karmen Bovha, Maruša Zupančič, Nuša Završnik Šilec

Lokacija današnjeg grada Ptuj naseljena je još u doba praistorije. Obim veoma bogatog arhitektonskog nasleđa iz kasnog rimskog doba je tek skoro nadmašen. Nakon pada Rima, razvoj grada je tekao laganim tokom, ali kontinualno sve do današnjih dana što je rezultiralo mnoštvom arheloških nalazišta. Sa jedne strane, ovaj razvojni put podrazumeva postojanje neverovatne bogate arheološke kolekcije i žive arheološke aktivnosti, ali, sa druge strane, govori i o problemima u vezi sa bilo kakvim konstruktivnim ili infrastrukturnim intervencijama ispod nivoa tla.

Srednjevekovni Ptuj prostire se između franjevačkog manastira na istoku, tvrđave na severu i dominikanskog manastira na zapadu. Danas je stari grad očuvan rekom Dravom na jugu i uzvišenjem tvrđave koje nije izgrađeno na severu, dok se na istoku gubi u kasnije izgrađenom tkivu. Na istočnoj strani, ova granica, koja je inače određena u vidu srednjovekovnih gradskih zidina, je skoro u potpunosti ozelenjena pojasom zelenila koji predstavlja prelaznu zonu između istorijskog grada i savremenog razvoja. Zeleni pojas preseca jedino glavni pristupni put gradu iz pravca severozapada, u predelu lokacije budućeg arheološkog muzeja.

Novi objekat je projektovan tako da ispuni prekid u kontinuitetu prirodne granice grada i da oformi zeleni pojas duž cele severne ivice grada. Uspostavljanje kontinualnog zelenog pojasa artikuliše prelaz iz starog gradskog jezgra stvarajući jasnu podelu između istorijske i kasnije izgrađene urbane strukture. Zgrada muzeja arheologije nalazi se na samom rubu nekadašnjih srednjovekovnih gradskih zidina i ukopana je u tlo do granice do koje je kopanje dozvoljeno. Na ovaj način otvara se pogled na renovirani kompleks dominikanskog samostana preko novog objekta sa severne strane, omogućavajući manastiru da ponovo preuzme poziciju gradske dominante. Dodatno, ponovno uređenje severnog dvorišta manastira prema originalnom nacrtu vraća stari prostorni okvir manastira.

Ukopavanje konstrukcije predstavlja problem u zoni starog grada zbog velike verovatnoće nailaženja na arheološke predmete iz perioda Rima. Zbog neophodnog istraživačkog rada na terenu, izgradnja objekta bi mogla biti odložena ili, u slučaju značajnih otkrića, i trajno obustavljena. Paradoksalno, arheolozi se najviše protive otvaranju novih nalazišta zbog nagomilanosti već iskopanog materijala. Usled toga, podzemni nivoi objekta mogu se planirati samo u segmentima gde su arheološki slojevi već uništeni usled prethodnih intervencija.

Iskopavanje na mestu nekadašnjeg jarka nije problematično jer okolni nasipi ne sadrže arheološke predmete koji se drugde mogu očekivati. Na lokaciji se još nalaze tri zgrade sa podzemnim nivoima i svaka od njih ima duboko postavljene temelje, dok se u prostoru između zgrada nalazi plitko ukopana kanalizaciona infrastruktura. Svi ovi faktori uslovili su dubinu kopanja koja određuje dubinu ukopanog dela objekta, koji je projektovan za smeštaj artefakta nakon završetka arheoloških radova. Pošto se nivo novg izložbenog prostora prilagođava dubini očekivanih arheoloških nalazišta, artefakti mogu biti izloženi na licu mesta, i mogu biti, zajedno sa restauriranim ostacima gradskih zidina, izloženi sa ostalim eksponatima novog muzeja.

U cilju formiranja gradskog zelenog pojasa, krov novog objekta je potpuno ozelenjen. S obzirom da je rastinje na krovovima, za razliku od onog na zemlji, relativno nisko, površina krova je izdignuta duž ivica na nekoliko mesta. Pored manastira ivice su izdignute do visine nekadašnjih zidina, tako da su uspostavljene istorijske veze u prostoru. Organski krov u obliku korita omogućava vidljivost zelene površine iz svih pravaca i čini je uklopivom sa ostalim zelenim površinama. Pored toga što „procep“ između okolnog terena i ivice „lebdećeg zelenog krova“ omogućava prolaznicima direktan pogled na arheološku kolekciju, on omogućava i prodor prirodnog svetla u unutrašnjost objekta. Projektovana na ovaj način, zgrada muzeja iznenađujuće podseća na arhetipske arheološke lokalitete gde je nalazište zaštićeno od sunca i padavina sa jednostavnom krovnom ciradom koja je postavljena na improvizovanu konstrukciju.